Trong tuần cuối tháng 6 năm nay, khoảng 15.000 người ở Nhật Bản đã được đưa đến các cơ sở y tế bằng xe cứu thương do say nắng. Có 7 người tử vong và 516 người bị bệnh nặng. Hầu hết các khu vực ở châu Âu cũng trải qua nhiệt độ cao bất thường trong tháng 6, đạt tới 40ºC ở nhiều vùng. Do hiện tượng nóng lên toàn cầu, các đợt nắng nóng đã xảy ra thường xuyên hơn ở hầu hết các khu vực trên thế giới trong những năm gần đây. Nhiều người đã bị ảnh hưởng bởi các đợt nắng nóng này.
Tại Nhật Bản, mỗi năm có khoảng 5.000 người chết vì tai nạn khi tắm tại nhà. Hầu hết các tai nạn này xảy ra vào mùa đông, nguyên nhân chính được cho là do phản ứng sốc nhiệt.
Say nắng và sốc nhiệt là những trường hợp điển hình mà nhiệt độ môi trường có thể gây tổn hại nghiêm trọng đến cơ thể con người, thậm chí dẫn đến tử vong.
Say nắng và phản ứng sốc nhiệt
Say nắng là thuật ngữ chung chỉ các triệu chứng xảy ra khi cơ thể người không thể thích nghi với môi trường nóng ẩm. Nhiệt độ cơ thể tăng lên khi tập thể dục hoặc làm việc trong môi trường nóng ẩm. Thông thường, cơ thể sẽ đổ mồ hôi và cho phép nhiệt thoát ra ngoài để hạ nhiệt độ. Tuy nhiên, nếu cơ thể đổ mồ hôi quá nhiều và mất nước cũng như muối bên trong, sự cân bằng giữa nhiệt lượng vào và ra khỏi cơ thể sẽ bị phá vỡ, dẫn đến nhiệt độ cơ thể tăng cao đột ngột, gây mất ý thức và tử vong trong trường hợp nặng. Say nắng không chỉ xảy ra ngoài trời mà còn có thể xảy ra trong nhà, khi nhiệt độ phòng tăng cao. Khoảng 40% số người bị say nắng ở Nhật Bản xảy ra trong nhà.
Phản ứng sốc nhiệt nghĩa là cơ thể bị tổn thương do sự thay đổi nhiệt độ đột ngột. Các tình trạng do sốc nhiệt thường xảy ra vào mùa đông. Huyết áp tăng giảm thất thường, làm tổn thương các mạch máu ở tim và não, gây ra các cơn đau tim và đột quỵ. Nếu không được điều trị kịp thời, thường sẽ để lại di chứng nghiêm trọng, và tử vong không phải là hiếm gặp.
Tại Nhật Bản, số ca tử vong trong phòng tắm tăng cao vào mùa đông. Phòng khách và các phòng khác mà mọi người dành nhiều thời gian sinh hoạt đều được sưởi ấm, nhưng phòng tắm ở Nhật Bản thường không được sưởi ấm. Khi một người đi từ phòng ấm vào phòng tắm lạnh và ngâm mình trong nước nóng, huyết áp và nhiệt độ cơ thể sẽ tăng giảm đột ngột, gây ra các cơn đau tim và đau não.
Khi tiếp xúc với sự chênh lệch nhiệt độ lớn trong thời gian ngắn, ví dụ như khi đi lại giữa môi trường ngoài trời lạnh và trong nhà ấm áp vào mùa đông, người ta có thể cảm thấy choáng váng, sốt hoặc ốm. Trong quá trình phát triển máy điều hòa không khí, việc tiến hành các thử nghiệm làm mát vào mùa đông và thử nghiệm sưởi ấm vào mùa hè là điều phổ biến. Tác giả đã trải qua một thử nghiệm sưởi ấm và cảm thấy choáng váng sau khi đi lại giữa phòng thử nghiệm ở nhiệt độ -10ºC và phòng ở nhiệt độ 30ºC trong thời gian ngắn. Đây là một thử nghiệm sức chịu đựng của con người.
Cảm nhận và sự quen thuộc với nhiệt độ
Con người có năm giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác và xúc giác. Ngoài ra, họ còn cảm nhận được nhiệt độ, đau đớn và thăng bằng. Cảm giác nhiệt độ là một phần của xúc giác, và nóng và lạnh được cảm nhận bởi các thụ thể gọi là điểm nóng và điểm lạnh tương ứng. Trong số các loài động vật có vú, con người là loài chịu nhiệt tốt nhất, và người ta nói rằng chỉ có con người mới có thể chạy marathon dưới cái nắng gay gắt của mùa hè. Điều này là do con người có thể hạ nhiệt độ cơ thể bằng cách đổ mồ hôi qua da toàn thân.
Người ta nói rằng các sinh vật sống thích nghi với môi trường liên tục thay đổi để duy trì sự sống và sinh kế. "Thích nghi" có nghĩa là "quen thuộc". Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi trời đột ngột nóng lên vào mùa hè, nguy cơ say nắng tăng lên, đặc biệt là vào ngày thứ hai và thứ ba, sau đó một tuần, con người sẽ quen với cái nóng. Con người cũng quen với cái lạnh. Những người sống ở khu vực mà nhiệt độ ngoài trời thường xuống thấp tới -10ºC sẽ cảm thấy nóng vào một ngày nhiệt độ ngoài trời lên đến 0ºC. Một số người trong số họ thậm chí có thể mặc áo phông và vẫn đổ mồ hôi vào một ngày nhiệt độ là 0ºC.
Nhiệt độ mà con người cảm nhận khác với nhiệt độ thực tế. Tại khu vực Tokyo của Nhật Bản, nhiều người cảm thấy tháng Tư ấm hơn và tháng Mười Một lạnh hơn. Tuy nhiên, theo dữ liệu khí tượng, nhiệt độ tối đa, tối thiểu và trung bình trong tháng Tư và tháng Mười Một gần như bằng nhau.
Điều hòa không khí và kiểm soát nhiệt độ
Do ảnh hưởng của hiện tượng nóng lên toàn cầu, các đợt nắng nóng đang hoành hành ở hầu hết các nơi trên thế giới, và năm nay cũng đã xảy ra nhiều vụ tai nạn do say nắng. Tuy nhiên, người ta cho rằng nguy cơ tử vong do nắng nóng đã giảm đi nhờ sự phổ biến của điều hòa không khí.
Máy điều hòa làm dịu cái nóng và ngăn ngừa say nắng. Là biện pháp phòng ngừa say nắng hiệu quả nhất, nên sử dụng máy điều hòa trong nhà.
Máy điều hòa không khí kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm trong phòng để tạo ra môi trường thoải mái, nhưng điều kiện nhiệt độ bên ngoài không thay đổi. Khi mọi người di chuyển giữa những nơi có sự chênh lệch nhiệt độ lớn, họ sẽ chịu nhiều căng thẳng hơn và có thể bị ốm do thay đổi nhiệt độ, gây hại cho sức khỏe.
Để tránh những thay đổi nhiệt độ lớn trong thời gian ngắn có liên quan đến hành vi của con người, có thể xem xét các biện pháp sau đây.
– Để tránh phản ứng sốc nhiệt vào mùa đông, hãy giữ chênh lệch nhiệt độ giữa các phòng trong phạm vi 10ºC.
– Để phòng tránh say nắng vào mùa hè, hãy giữ chênh lệch nhiệt độ giữa ngoài trời và trong nhà ở mức dưới 10ºC. Việc điều chỉnh nhiệt độ phòng bằng máy điều hòa không khí dựa trên nhiệt độ và độ ẩm ngoài trời dường như rất hiệu quả.
– Khi di chuyển qua lại giữa trong nhà và ngoài trời, hãy tạo ra một điều kiện hoặc không gian có nhiệt độ trung gian và ở đó một lúc để làm quen với môi trường, rồi mới vào hoặc ra.
Nghiên cứu về điều hòa không khí, nhà ở, thiết bị, hành vi con người, v.v. là cần thiết để giảm thiểu tác hại đến sức khỏe do sự thay đổi nhiệt độ gây ra. Hy vọng rằng trong tương lai sẽ phát triển các sản phẩm điều hòa không khí thể hiện những kết quả nghiên cứu này.
Thời gian đăng bài: 19 tháng 10 năm 2022
