Muvhiki yekupedzisira yaChikumi gore rino, vanhu vanosvika zviuru gumi nezvishanu muJapan vakatakurwa kuenda kuzvipatara neamburenzi nekuda kwekupisa kwakanyanya. Vanhu vanomwe vakafa, uye varwere mazana mashanu negumi nevatanhatu vakarwara zvakanyanya. Nzvimbo zhinji dzeEurope dzakasanganawo nekupisa kwakanyanya munaChikumi, kusvika pa40ºC munzvimbo dzakawanda. Nekuda kwekudziya kwepasi rose, kupisa kwakanyanya kwave kuchirova nzvimbo zhinji dzepasi rose kakawanda mumakore achangopfuura. Vanhu vazhinji vakakanganiswa nekudziya kwakanyanya.
MuJapan, vanhu vanosvika zviuru zvishanu vanofa gore rega rega netsaona pavanenge vachigeza kumba. Tsaona zhinji dzinoitika munguva yechando, zvichinzi chikonzero chikuru chiri kupisa kwakanyanya.
Kupisa zvakanyanya uye kupisa kwakanyanya ndizvo zviitiko zvinowanzoonekwa apo tembiricha yenzvimbo inogona kukonzera kukuvara kunouraya mumuviri wemunhu.
Kupisa uye Kuvhunduka Kwekupisa
Kupisa muviri (Heatstroke) izwi rekuti zviratidzo zvinoitika kana muviri wemunhu usingakwanise kuchinjika kunzvimbo inopisa uye ine hunyoro. Kupisa kwemuviri kunokwira panguva yekurovedza muviri kana kushanda munzvimbo inopisa uye ine hunyoro. Kazhinji, muviri unodikitira uye unobvumira kupisa kuti kubude kunze kuitira kudzikisa tembiricha yawo. Zvisinei, kana muviri ukanyanya kudikitira uye ukarasikirwa nemvura nemunyu mukati, kupisa kunopinda nekubuda mumuviri kuchave kusina kuenzana, uye tembiricha yemuviri inokwira zvakanyanya, zvichikonzera kurasikirwa nepfungwa uye kufa muzviitiko zvakakomba. Kupisa muviri kunogona kuitika kwete panze chete asiwo mumba, kana tembiricha yemumba ikakwira. Vanhu vanosvika 40% vanotambura nekupisa muviri muJapan vanokura mukati memba.
Kupisa kunokonzerwa nekupisa kunoreva kuti muviri unokuvadzwa nekuchinja kamwe kamwe kwekushisa. Zvirwere zvinokonzerwa nekupisa kunowanzoitika munguva yechando. Kumanikidzwa kweropa kunokwira nekudzika, zvichikuvadza mitsipa yeropa mumoyo nemuuropi, zvichikonzera kurwiswa kwakadai se myocardial infarction uye stroke. Kana zvirwere zvakadaro zvikasarapwa nekukurumidza, zvimwe zvinokonzera chirwere ichi zvinowanzoramba zviripo, uye rufu haruwanzoitiki.
MuJapan, kufa kwevanhu mudzimba dzekugezera kunowedzera munguva yechando. Makamuri ekutandarira nemamwe makamuri ayo vanhu vanopedza nguva varimo anodziiswa, asi dzimba dzekugezera dzinowanzova dzisina kudziiswa muJapan. Kana munhu achibva muimba inodziya achienda muimba inotonhora yekugezera onyura mumvura inopisa, BP yemunhu wacho netembiricha yemuviri zvinokwira nekudzika zvakanyanya, zvichikonzera kurwiswa kwemoyo neuropi.
Kana vakasangana nemisiyano yakakura yekupisa kwenguva pfupi, semuenzaniso, kana vachifamba-famba pakati penzvimbo dzinotonhora dzekunze nedzinodziya mukati mechando, vanhu vanogona kunzwa kupera simba, fivha, kana kurwara. Munguva yekugadzirwa kwema air conditioner, zvakajairika kuita bvunzo dzekutonhodza munguva yechando uye bvunzo dzekudziyisa muzhizha. Munyori akasangana nebvunzo yekudziyisa uye akanzwa kupera simba mushure mekufamba-famba pakati pekamuri rekuyedza patembiricha ye -10ºC nekamuri patembiricha ye30ºC kwenguva pfupi. Uyu waiva muedzo wekutsungirira kwevanhu.
Kuziva Tembiricha uye Kujaira
Vanhu vane pfungwa shanu: kuona, kunzwa, kunhuwidza, kuravira, uye kubata. Pamusoro pezvo, vanonzwa tembiricha, kurwadziwa, uye kuenzana. Kunzwa tembiricha chikamu chepfungwa yekubata, uye kupisa nekutonhora zvinonzwikwa nemareceptors anonzi nzvimbo dzinodziya uye nzvimbo dzinotonhora, zvichiteerana. Pakati pemhuka dzinoyamwisa, vanhu imhuka dzisingapise kupisa, uye zvinonzi vanhu chete ndivo vanogona kumhanya marathon pasi pezuva rinopisa rezhizha. Izvi zvinodaro nekuti vanhu vanogona kudzikisa tembiricha yemuviri wavo nekudikitira kubva paganda remuviri wese.
Zvinonzi zvisikwa zvipenyu zvinochinjika kumamiriro ekunze anogara achichinja kuti zvirarame uye zvirarame. 'Kuchinjika' zvinoreva 'kujaira'. Zvidzidzo zvakaratidza kuti kana kuchipisa kamwe kamwe muzhizha, njodzi yekupisa inowedzera, kunyanya pazuva rechipiri nerechitatu, uye mushure mevhiki, vanhu vanojaira kupisa. Vanhu vanojairawo kutonhora. Vanhu vanogara munzvimbo ine tembiricha yekunze inogona kudzika kusvika -10ºC vachanzwa kudziya pazuva apo tembiricha yekunze inokwira kusvika 0ºC. Vamwe vavo vanogona kupfeka T-shirt vodikitira pazuva apo tembiricha iri 0ºC.
Tembiricha inoonekwa nevanhu yakasiyana netembiricha chaiyo. Munharaunda yeTokyo kuJapan, vanhu vazhinji vanofunga kuti kunopisa muna Kubvumbi uye kutonhora muna Mbudzi. Zvisinei, zvichienderana nedata rezvemamiriro ekunze, tembiricha yepamusoro, yepasi, uye yepakati muna Kubvumbi naMbudzi yakafanana.
Kudzora Mhepo Inotonhorera uye Kudzora Tembiricha
Nekuda kwemigumisiro yekudziya kwepasi rose, mafungu ekupisa ari kurova nzvimbo zhinji dzepasi rose, uye tsaona dzakawanda dzinokonzerwa nekupisa kwakaitikawo gore rino. Zvisinei, zvinonzi njodzi yekufa nekuda kwekupisa yakadzikira nekupararira kwemhepo inotonhodza.
Ma air conditioner anonyorovesa kupisa uye anodzivirira kupisa. Senzira inonyanya kushanda yekudzivirira kupisa, zvinokurudzirwa kushandisa ma air conditioner mumba.
Ma air conditioner anodzora tembiricha yemumba uye hunyoro kuitira kuti pave nemamiriro ezvinhu akasununguka, asi tembiricha yekunze haichinji. Kana vanhu vakafamba-famba munzvimbo dzine tembiricha dzakasiyana zvakanyanya, vanotambura nekushushikana kukuru uye vanogona kurwara nekuda kwekuchinja kwetembiricha uye zvinogona kukanganisa hutano hwavo.
Matanho anotevera anogona kufungwa nezvawo kudzivirira kuchinja kukuru kwekushisa kwenguva pfupi maererano nemaitiro evanhu.
- Kuti mudzivise kukanganiswa nekupisa munguva yechando, mutsauko wekupisa pakati pemakamuri ngauve uri mukati me10ºC.
– Kuti mudzivise kupisa kwakanyanya muzhizha, chengetedzai musiyano wekupisa pakati pekunze nekunze mukati me10ºC. Zvinoita sekuti zvinobudirira kuchinja tembiricha yemumba nekushandisa air conditioner, zvichienderana netembiricha yekunze uye hunyoro hwakaonekwa.
– Paunenge uchifamba-famba mumba nekunze, gadzira mamiriro ekupisa ari pakati nepakati kana nzvimbo wogara ipapo kwenguva yakati kuti ujairire nharaunda, wobva wapinda kana kubuda.
Tsvagiridzo pamusoro pemhepo inotonhodza, dzimba, zvishandiso, maitiro evanhu, nezvimwewo zvinodiwa kuti kuderedze kukuvara kwehutano kunokonzerwa nekuchinja kwetembiricha. Zvinotarisirwa kuti zvigadzirwa zvemhepo inotonhodza zvine mhedzisiro iyi yetsvagiridzo zvichagadzirwa mune ramangwana.
Nguva yekutumira: Gumiguru-19-2022
