Ẹ̀rí tó lágbára pé COVID-19 jẹ́ àkóràn àsìkò kan – a sì nílò “ìmọ́tótó afẹ́fẹ́”

Ìwádìí tuntun kan tí Ilé-ẹ̀kọ́ Barcelona Institute for Global Health (ISGlobal) ṣe àkóso, ilé-iṣẹ́ kan tí “la Caixa” Foundation ń ṣe àtìlẹ́yìn fún, fi ẹ̀rí tó lágbára hàn pé COVID-19 jẹ́ àkóràn àsìkò tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìwọ̀n otútù àti ọ̀rinrin, bíi ti influenza àsìkò. Àwọn èsì tí a tẹ̀ jáde nínú Nature Computation Science, tún ṣe àtìlẹ́yìn fún àfikún púpọ̀ ti ìtànkálẹ̀ SARS-CoV-2 afẹ́fẹ́ àti àìní láti yípadà sí àwọn ìgbésẹ̀ tí ó ń gbé “ìmọ́tótó afẹ́fẹ́” lárugẹ.

ajẹsara
ajẹsara
Ibeere pataki kan nipa SARS-CoV-2 ni boya o n huwa, tabi yoo huwa, bi kokoro aisan akoko bi influenza, tabi boya yoo tan kaakiri bakanna ni akoko eyikeyi ninu ọdun. Iwadi awoṣe ti ẹkọ akọkọ daba pe oju ojo kii ṣe okunfa fun itankale COVID-19, nitori nọmba giga ti awọn eniyan ti o ni ifaragba laisi ajesara si ọlọjẹ naa. Sibẹsibẹ, awọn akiyesi kan daba pe itankale akọkọ ti COVID-19 waye ni lati iwọn laarin 30 ati 50.oN, pẹlu awọn ipele ọriniinitutu kekere ati awọn iwọn otutu kekere (laarin 5oàti 11oC).
“Ìbéèrè bóyá COVID-19 jẹ́ àrùn àsìkò gidi di ohun pàtàkì sí i, pẹ̀lú àwọn ìtumọ̀ fún pípinnu àwọn ìgbésẹ̀ ìtọ́jú tó gbéṣẹ́,” Xavier Rodó, olùdarí ètò Climate and Health ní ISGlobal àti olùdarí ìwádìí náà ṣàlàyé. Láti dáhùn ìbéèrè yìí, Rodó àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ kọ́kọ́ ṣàyẹ̀wò ìbáṣepọ̀ ooru àti ọriniinitutu ní ìpele àkọ́kọ́ ti ìtànkálẹ̀ SARS-CoV-2 ní àwọn orílẹ̀-èdè 162 ní gbogbo àwọn kọ́ńtínẹ́ǹtì márùn-ún, kí a tó fi àwọn ìyípadà nínú ìwà ènìyàn àti àwọn ìlànà ìlera gbogbogbòò sí ipò. Àwọn àbájáde náà fi ìbáṣepọ̀ búburú hàn láàárín ìwọ̀n ìtọ́jú (R0) àti ìwọ̀n otutu àti ọriniinitutu ní ìwọ̀n àgbáyé: ìwọ̀n ìtọ́jú gíga ní a so mọ́ ìwọ̀n otutu àti ọriniinitutu tó kéré síi.

Lẹ́yìn náà, ẹgbẹ́ náà ṣàyẹ̀wò bí ìbáṣepọ̀ yìí láàárín ojú ọjọ́ àti àrùn ṣe ń yípadà ní àkókò kan, àti bóyá ó báramu ní àwọn ìwọ̀n ilẹ̀ tó yàtọ̀ síra. Fún èyí, wọ́n lo ọ̀nà ìṣirò kan tí a ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ ní pàtó láti dá àwọn ìlànà ìyàtọ̀ tó jọra mọ̀ (ìyẹn ni irinṣẹ́ ìdámọ̀ àpẹẹrẹ) ní àwọn àkókò tó yàtọ̀ síra. Lẹ́ẹ̀kan sí i, wọ́n rí ìbáṣepọ̀ odi tó lágbára fún àwọn àkókò kúkúrú láàárín àrùn (iye àwọn ọ̀ràn) àti ojú ọjọ́ (iwọ̀n otútù àti ọriniinitutu), pẹ̀lú àwọn ìlànà tó dúró ṣinṣin nígbà ìgbì àkọ́kọ́, ìkejì, àti ìkẹta ti àjàkálẹ̀-àrùn ní àwọn ìwọ̀n ààyè tó yàtọ̀ síra: kárí ayé, àwọn orílẹ̀-èdè, títí dé àwọn agbègbè kọ̀ọ̀kan láàárín àwọn orílẹ̀-èdè tó ní ipa púpọ̀ (Lombardy, Thüringen, àti Catalonia) àti títí dé ìpele ìlú (Barcelona).

Àwọn ìgbì àjàkálẹ̀ àrùn àkọ́kọ́ dínkù bí iwọ̀n otútù àti ọ̀rinrin ṣe ń pọ̀ sí i, ìgbì kejì sì ń pọ̀ sí i bí iwọ̀n otútù àti ọ̀rinrin ṣe ń dínkù. Síbẹ̀síbẹ̀, a dẹ́kun irú èyí ní ìgbà ẹ̀ẹ̀rùn ní gbogbo àwọn kọ́ńtínẹ́ǹtì. “Èyí lè jẹ́ àlàyé nípasẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nǹkan, títí bí ìpéjọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́, ìrìn àjò afẹ́, àti afẹ́fẹ́ afẹ́fẹ́, àti àwọn mìíràn,” Alejandro Fontal, olùwádìí ní ISGlobal àti olùkọ̀wé àkọ́kọ́ ti ìwádìí náà ṣàlàyé.

Nígbà tí a ń ṣe àtúnṣe àwòrán náà láti ṣàyẹ̀wò ìbáṣepọ̀ ìgbà díẹ̀ ní gbogbo ìwọ̀n ní àwọn orílẹ̀-èdè ní Gúúsù Ayé, níbi tí kòkòrò àrùn náà ti dé lẹ́yìn náà, a rí ìbáṣepọ̀ búburú kan náà. Àwọn ipa ojú ọjọ́ hàn gbangba jùlọ ní ìwọ̀n otútù láàrín 12oàti 18oC ati awọn ipele ọriniinitutu laarin 4 ati 12 g/m23, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn òǹkọ̀wé kìlọ̀ pé àwọn ìwọ̀nyí ṣì jẹ́ àmì, nítorí àwọn àkọsílẹ̀ kúkúrú tó wà.

Níkẹyìn, nípa lílo àpẹẹrẹ àjàkálẹ̀ àrùn, ẹgbẹ́ ìwádìí fihàn pé fífi ìwọ̀n otútù sínú ìwọ̀n ìyípadà náà ṣiṣẹ́ dáadáa fún sísọtẹ́lẹ̀ ìbísí àti ìsúnkù àwọn ìgbì omi onírúurú, pàápàá jùlọ àwọn àkọ́kọ́ àti ìkẹta ní Yúróòpù. “Lápapọ̀, àwọn àwárí wa ṣe àtìlẹ́yìn fún ojú ìwòye COVID-19 gẹ́gẹ́ bí àkóràn ìgbà tí ó ní ìwọ̀n otútù díẹ̀, tí ó jọ ti influenza àti ti àwọn coronaviruses tí ó ń tàn káàkiri tí ó sì rọrùn,” ni Rodó sọ.

Àkókò yìí lè ṣe pàtàkì sí ìtànkálẹ̀ SARS-CoV-2, nítorí pé a ti fihàn pé ipò ọ̀rinrin kékeré ń dín ìwọ̀n àwọn aerosol kù, èyí sì ń mú kí ìtànkálẹ̀ àwọn kòkòrò àrùn ìgbà bíi influenza pọ̀ sí i ní afẹ́fẹ́. “Ìsopọ̀ yìí yẹ fún àfiyèsí lórí ‘ìmọ́tótó afẹ́fẹ́’ nípasẹ̀ àtúnṣe afẹ́fẹ́ inú ilé nítorí pé àwọn aerosol lè dúró fún ìgbà pípẹ́,” ni Rodó sọ, ó sì tẹnu mọ́ àìní láti fi àwọn ìlànà ojú ọjọ́ kún ìṣàyẹ̀wò àti ètò àwọn ìgbésẹ̀ ìṣàkóso.

Lẹ́yìn ogún ọdún ìdàgbàsókè, Holtop ti ṣe iṣẹ́ àkànṣe ilé-iṣẹ́ náà ti “mú kí ìtọ́jú afẹ́fẹ́ túbọ̀ dára síi, kí ó rọrùn, kí ó sì fi agbára pamọ́,” ó sì ti ṣe àgbékalẹ̀ ètò ilé-iṣẹ́ tó wà fún ìgbà pípẹ́ tí ó dá lórí afẹ́fẹ́ tuntun, afẹ́fẹ́ afẹ́fẹ́ àti ààbò àyíká. Ní ọjọ́ iwájú, a ó máa tẹ̀síwájú láti tẹ̀lé àwọn ohun tuntun àti dídára, a ó sì fọwọ́sowọ́pọ̀ ṣe àgbékalẹ̀ ìdàgbàsókè ilé-iṣẹ́ náà.

HOLTOP-HVAC

Itọkasi: “Awọn ibuwọlu oju-ọjọ ni oriṣiriṣi awọn igbi ajakaye-arun COVID-19 kọja awọn aye mejeeji” nipasẹ Alejandro Fontal, Menno J. Bouma, Adrià San-José, Leonardo López, Mercedes Pascual & Xavier Rodó, 21 Oṣu Kẹwa Ọdun 2021, Imọ Iṣiro Iseda.


Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Kọkànlá-16-2022

Fi ifiranṣẹ rẹ ranṣẹ si wa:

Kọ ifiranṣẹ rẹ si ibi ki o fi ranṣẹ si wa
Fi Ifiranṣẹ Rẹ silẹ