A o iai le lalolagi i se tulaga o le vevela o le ea e tusa ma le 2.8°C, o lea ua manaʻomia ai e le COP30 se sefulu tausaga o faʻatinoina. O la matou Faiga Faʻaleleia o le Ea Fou e aumaia ai gaioiga tau le tau i totonu o fale i aso uma.
Aso: 2025-11-18
Nofoaga: Saina
Fa'ailoga:
- ● COP30
- ● Fa'asa'olotoga e leai se totogi
- ● Saofaga ua Fuafuaina e le Atunu'u (NDCs)
- ● Tulaga lelei o le ea i totonu o le fale
- ● Faiga e fa'amālūlūina ai le ea fou
- ● Lanumeamata & maualalo le kaponi

Aotelega o le Mataupu
I le COP30 i Belém, Pasila, o loʻo aʻafia ai Malo Aufaatasi ma malo o atunuʻu i ni feutanaiga taua i le auala e taofia ai le faʻavevela o le lalolagi i totonu o le 1.5°C. O Saofaga Faʻatulagaina Faʻaleatunuu (NDC) o loʻo faʻasino atu i se ala faʻavevela o le 2.5–2.8°C, lea o loʻo faʻamalosia ai vaega uma e faʻavavevave le suiga i le leai o ni faʻasaʻolotoga ma se tamaoaiga e sili atu ona mautu.
I le avea ai ma se kamupani tekonolosi lanumeamata, o loʻo matou liua sini tetele mo le tau i ni faʻaitiitia moni o kasa faʻasao ma ni faʻamanuiaga moni mo le soifua maloloina i totonu o fale ma fale e ala i la matou faiga e faʻasaoina ai le malosi ma pulea ma le atamai le ea fou, ma saofagā ai i gaioiga moni i lenei COP "taulai i le faʻatinoga".
COP30 i le Talaaga
Ia Novema, o sui mai le toeitiiti atoa le 200 atunuu, faatasi ai ma saienitisi ma taitai o le vaega tumaoti, na potopoto i Belém, le aai e ulufale atu ai i le vaomatua o le Amazon i Pasila, mo le 30th Conference of the Parties to the United Nations Framework Convention on Climate Change (COP30).
O lenei konafesi, e masani ona faamatalaina o se "COP e taulaʻi i le faʻatinoga", o loʻo i ai se sini manino:
- ● Liliu le sini e 1.5°C i se gaioiga moni i le lalolagi
- ● Taulaʻi atu i le sefulu tausaga taua o le 2020
- ● Alu ese mai fa'aupuga masani i le fa'atinoina ma le fa'atinoina e mafai ona fuaina
I lalo o le “faiga fa’atonutonu” a le Maliega a Pale, e tatau i atunuu ona fa’amalosia pea a latou NDC ma fa’amalosia pea a latou auala e fa’asa’oloto ai le ea. Peita’i, o le tele o iloiloga e fa’aalia ai:
- ● E tusa lava pe ua faataunuuina atoatoa folafolaga uma o loo iai nei, ae o loo agai atu pea le lalolagi i se tulaga e faamafanafana ai le tau e tusa ma le 2.5–2.8°C.
- ● Ua sili atu lea i le tulaga maualuga e 1.5°C e sili atu le saogalemu nai lo le tulaga maualuga ua faailoa mai e le vaega faasaienisi.
- ● O loʻo tatou mamao ese mai le alofia o galu vevela tetele, lologa ma le siʻitia o le sami.

Tolu Fa'amuamua Autū o le COP30
- ● NDC e sili atu ona tāua: Fa'amalosiauina atunu'u e tu'uina atu ni NDC fou e sili atu ona ogatasi ma le sini o le 1.5°C.
- ● Fa'alauteleina o le fesoasoani tau tupe mo le tau: Tu'uina atu o le itiiti ifo i le USD 1.3 tiliona i le tausaga i fesoasoani tau tupe mo le tau, aemaise lava mo le fa'aitiitia ma le fetu'una'i i atunu'u tau atia'e.
- ● Suiga tonu: Fa'aitiitia le fa'aaogaina o penisini fa'asolitulafono a'o puipuia galuega ma le tutusa o tagata lautele, ma avea ai gaioiga tau le tau ma mea e fa'atotonugalemu i tagata.
Mai Fa'amoemoega o le Fa'avevela o le Lalolagi i Fale ma le Ea i Aso Ta'itasi
O le suiga i le leai o ni kasa e faʻasalalauina ai le eletise e le gata i suiga tetele i faiga faʻavae o le eletise. E aʻafia ai foʻi:
- ● Fale uma
- ● Nu'u uma
- ● Potu ta'itasi uma
E aofia ai le "ea e lē vaaia" e masani ona tatou lē amanaʻiaina. E toetoe lava 40% o le kasa o le CO₂ i le lalolagi atoa e mafua mai i fale ma a latou galuega, o se vaega tele e sau mai faiga faʻavevela, faʻamālūlūina ma le ea.
Afai e mafai, i le taimi lava e tasi:
- ● Fa'aitiitia le fa'aaogaina o le malosi e ala i faiga e fa'aleleia atili ai le lelei o le ea fou
- ● Fa'aleleia le tulaga lelei o le ea i totonu o le fale i le pulea atamai
ona mafai lea ona tatou seleeseina filemu lena vaega faaopoopo o se tikeri i o tatou aiga ma nofoaga faigaluega i aso uma, ma liua ai sini o le tau i suiga vaaia i aso taitasi.
O La Matou Faiga Fa'amālūlūina o le Ea Fou: Fa'afeso'ota'i le COP30 i le Olaga i Totonu
I le manatuaina o lenei mea, matou te faʻaliliuina le fuafuaga faʻavaomalo o le COP30 i ni oloa faʻapitoa, e mafai ona faʻaaogaina i luga o le eleele—o la matou faiga faʻaleleia ea fou lanumeamata o le isi augatupulaga.
Mai lava i le amataga, o la matou mamanuina o oloa ua tulituliloa se sini lua o le "net-zero + soifua maloloina":
- ● Itu Net-zero: fa'aaogaina o afi inverter DC maualuga le lelei ma le tekinolosi o le Heat Recovery e fa'aitiitia ai le fa'aaogaina o le malosiaga i le taimi o le fa'aleleia atili o le ea ma fa'aitiitia ai le tulagavae kaponi o le masini, a'o fa'atumauina pea le lava o le ea fou.
- ● Itu tau soifua maloloina: fa'aaogaina o le tele o masini e mata'ituina ai le CO₂ i totonu o le fale, PM2.5 ma volatile organic compounds (VOCs) i le taimi moni ma fetu'una'i fa'afuase'i le sapalai o le ea ina ia tausia le ea i totonu o le fale i se tulaga mafanafana ma maloloina.
Fa'amālūlūina o le ea pe a mana'omia
I faʻaoga moni i le lalolagi, e mafai e la matou faiga faʻaleleia o le ea fou ona fetuʻunaʻi le tafe o le ea e faʻatatau i le aofaʻi o tagata e nonofo ai ma le lelei o le ea i totonu:
- ● I totonu o potu fono, potuaoga pisi po'o ofisa e leai ni fale, a si'itia le CO₂ po'o le PM2.5, e otometi lava ona fa'ateleina e le masini le saoasaoa o le ea e fa'amamago ai ina ia vave "fa'amamā" ai le ea ua fa'aleagaina i totonu.
- ● A fa'aitiitia le faitau aofa'i o tagata pe i le pō, e fa'aitiitia lona malosi fa'agaoioiga e 'alofia ai le fa'aaogaina le eletise e le mana'omia.
O lenei fuafuaga "fa'aleleia atili o le ea pe a mana'omia" e le gata ina fa'ataunu'uina ai mana'oga o le fa'asaoina o le malosi ma le fa'aitiitia o le kasa fa'asao, ae fa'aleleia atili ai fo'i le poto masani a le tagata fa'aoga.
O se Suiga e Fa'atotonugalemu i Tagata ma le Net-Zero ma le Suiga e Mausali
E tāua le fa’amamafa atu o le suiga i le leai o ni kasa fa’asao ma se tamaoaiga e maufetuuna’i ua fa’ateleina ona iloa o se suiga moni lava e taula’i i tagata.
E lē gata i galuega tetele tau le malosi ma galuega tau alamanuia, ae fa’apea fo’i i le poto masani o tagata masani:
- ● I le fale
- ● I totonu o ofisa
- ● I totonu o aʻoga
- ● I falema'i
E ala i se fofo e maualalo le kaponi, atamai ma maloloina i totonu o le fale, o la matou faiga e faʻaleleia ai le ea fou e ofoina atu ai se ulufale mautu ma mautinoa i lenei suiga e faʻatotonugalemu i tagata ma le paneta:
- ● O taimi uma e ki ai, ma
- ● O fesuia'iga uma o le ea e faia
o se tautinoga i le soifua maloloina o le tagata lava ia ma o se sao laʻitiiti i le sini o le 1.5°C i le lalolagi atoa.

Va'ava'ai i Tala Atu o le COP30: Mai le 2.8°C Aga'i Atu i le 1.5°C
I le vaʻavaʻai atu i tala atu o le COP30 i le isi sefulu tausaga o lumanaʻi, o le gagana faʻava-o-malo o le a iu lava ina suia e galuega faʻainisinia, faʻafouga faʻatekonolosi ma filifiliga a tagata faʻatau.
Pe o ni NDC faaleatunuu po o ni fuafuaga fa'afanua e leai se aoga a kamupani, o nei fa'amoemoega uma e tatau ona fa'atinoina e ala i le suiga o le anoanoa'i o mea:
- ● Faiga o le malosiaga
- ● Faiga fa'apisinisi
- ● Nofoaga e fausia ai fale
Matou te talitonu o meafaigaluega lanumeamata ma atamai o loʻo faʻatusalia e la matou faiga e faʻaleleia atili ai le ea fou o le a faia se sao taua tele i le taumafaiga a le lalolagi atoa e siitia mai le 2.8°C agai atu i le 1.5°C.
Mai Belém i 'a'ai i le lalolagi atoa, mai fale fono i potu uma, o gaioiga tau le tau ua avea ma mea e mafai ona tatou faia:
- ● Va'ai
- ● Pa'i
- ● Ma manava e pei o se ea mamā ma fou

O La Matou Faiga Fa'amālūlūina o le Ea Fou Lanumeamata o le Isi Tupulaga
- ● Ia fa'aitiitia le kaponi ma ia maloloina fo'i manava ta'itasi
- ● Aumai le sini o le 1.5°C i le olaga i aso faisoo
- ● Fa'amālūlū le paneta, e amata mai i se potu e tasi
Vaega Autū
- ● Fa'aaogāina lelei o le malosi: O lo'o fa'apipi'iina i afi eletise DC ma vaega e fa'aleleia atili ai le vevela, e tu'uina atu e le masini le ea fou e lava ma fa'aitiitia ai le fa'aaogāina o le eletise, e fesoasoani ai i tagata fa'aoga e fa'aitiitia ai le fa'aaogāina o le eletise ma le fa'asa'olotoina o le kaponi.
- ● Fa'atonutonuina atamai o le ea: O le fa'asologa o masini e tele-sensor ua fausia i totonu e mata'ituina ai fa'ailoga autu e pei o le CO₂, PM2.5 ma le VOC i le taimi moni ma otometi lava ona fetu'una'i le tafe o le ea ma faiga o le ea e fa'atatau i le lelei o le ea i totonu.
- ● Soifua Maloloina ma le mafanafana: O le mamanu fa'aleleia atili o le tafe o le ea ma le fa'amamāina o vaega e tele e aveese ai mea fa'apena ma kasa leaga, e fa'aitiitia ai lamatiaga o le fa'aleagaina o le ea i totonu ma fa'aleleia atili ai le mafanafana o le mānava.
- ● Va'aia o fa'amaumauga: O laupapa fa'atautaia feavea'i ma laupapa fa'atautaia laupepa tetele e mafai ona fa'aalia ai le tulaga lelei o le ea i totonu, le fa'aaogaina o le malosi fa'atino ma le fa'atatauina o le fa'aitiitia o kasa fa'asao, ma maua ai le lagolago fa'atatau mo le fa'alauiloaina o le ESG a kamupani ma le olaga lanumeamata i le fale.
- ● Tuufaatasia o le faiga: E mafai ona tuufaatasia le faiga ma Faiga Fa'akomepiuta mo Fale (BAS) ma fausaga fa'apitoa mo fale atamai e ausia ai le pulea lelei o moli, ea malulu ma le ea, ma tatala ai le tele o le gafatia mo le fa'aitiitia o le kaponi i totonu o le fale atoa.
Fegalegaleai ma le COP30
- ● I le tulaga o se COP e taulaʻi i le faʻatinoga, faʻaliliuina o sini tau le tau i le atunuʻu ma le taulaga i ni fuafuaga e mafai ona faʻatinoina i le tulaga o fale ma aiga.
- ● Fa'aitiitia le fa'aaogaina o le malosiaga mo galuega faufale ma tu'uina atu le lagolago fa'atekonolosi mo NDC e sili atu ona tetele.
- ● Mai se vaaiga e taula’i i tagata, liliuina le suiga e pei o le leai o se ea ma le malosi i ni siosiomaga e sili atu ona maloloina mo tagata faigaluega, tamaiti a’oga, gasegase ma aiga.

Fesili ma Tali
1. O le ā le COP30?
O le COP30 o le Konafesi lona 30 a Vaega o le United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). O le a faia i Belém, o se aai i matu o Pasila, mai le aso 10–21 o Novema 2025.
E potopoto ai iinā malo, saienitisi, pisinisi ma sui o sosaiete lautele e:
- ● Iloilo le alualu i luma i lalo o le Maliega a Pale
- ● Talanoaina pe faʻapefea ona faʻamalosia Saofaga Faʻatulagaina Faʻaleatunuu (NDCs)
- ● Filifili le galulue fa'atasi tau tupe ma tekinolosi e mana'omia e taofia ai le fa'avevela o le lalolagi i totonu ole 1.5°C
2. Aiseā e tāua tele ai le COP30?
E taua tele le COP30 mo ni nai mafuaʻaga:
- ● Taimi tāua: O le taamilosaga o NDC o loʻo iai nei o le a faʻaalia ai le faʻasaʻolotoina o le lalolagi i le va o le 2030 ma le 2035, o le taimi tāua lea e faʻatumauina ai le "laina" o le 1.5°C i totonu o se taimi e mafai ai.
- ● Va i le fa'amoemoe: O folafolaga o lo'o iai nei o lo'o fa'asino atu i le fa'avevela o le tau i le va o le 2.5–2.8°C, lea e matua'i le lava lava.
- ● Taula'iga i le fa'atinoga: E mana'omia e le COP30 ona tu'uina atu le sili atu nai lo na'o fa'amatalaga maualuluga; e tatau ona gaosia ni fuafuaga fa'atino mautu mo:
- ● Fa'aitiitia malosi o kasa fa'asa'oloto
- ● O se suiga vave ese mai le fa'aaogaina o suau'u fa'asolitulafono
- ● Fa'atupula'ia o tupe mo mea ua leiloa ma mea ua fa'aleagaina
- ● Suiga tonu: O loʻo vaʻavaʻai le lalolagi i le COP30 e faʻaleleia atili ai se suiga tonu, ma paleni:
- ● Puipuiga o le vaomatua o le Amasone
- ● Lagolago mo atunuu tau atiae
- ● O le soifuaga o tagata faigaluega masani
Mo kamupani, o le COP30 o se taimi taua foi e toe iloilo ai a latou lava auala e le toe faaleleia ai tulaga o tekinolosi lanumeamata.
3. E mafai ona taofia le fa'avevela o le lalolagi i totonu ole 1.5°C?
Mai se vaaiga faasaienisi, o le taofia o le vevela o le lalolagi i totonu tonu lava o le 1.5°C ua matua luʻitauina lava i le taimi nei, ona o loo vave ona faaitiitia le paketi kaponi o totoe.
E faʻavae i luga o faiga faʻavae o loʻo iai nei, o le faʻavevela i lenei seneturi e foliga mai e latalata atu i le 2.5–2.8°C. Peitaʻi:
- ● O nisi o iloiloga fa'amaonia e fa'ailoa mai ai afai e fa'avavevave e atunu'u le fa'aitiitia o le fa'asa'olotoina o kasa a'o le'i o'o i le 2030,
- ● Ma fa'aitiitia le fa'asa'olotoina o kasa i le lalolagi atoa e tusa ma le 60% i le 2035,
- ● O loʻo iai pea le avanoa e toe faʻaitiitia ai le vevela agai i le 1.5°C i le afa lona lua o le seneturi.
I lenei tulaga, e tatau ona vaʻaia le 1.5°C e itiiti ifo o se tulaga faigofie e pasia ai/lē pasia ai, ae ia sili atu ona vaʻaia o se laina saogalemu e tatau ona tatou taumafai e latalata i ai i le mea e mafai ai.
O lona uiga fo'i e tatau i vaega uma—malosiaga, alamanuia, fale ma le fa'aaogaina—ona faia ni gaioiga sili atu ona tetele. Mai le fa'aaogaina tele o le malosiaga fa'afouina i oloa e fa'asaoina ai le malosiaga e pei o la tatou faiga e fa'aleleia atili ai le ea, o nei taumafaiga uma e taua tele i lenei auala faigata ae mana'omia o le 1.5°C.
Taimi na lafoina ai: 18 Nov-2025
